ضرب و جرح با دسته چاقو
برگزار شده توسط
استان سمنان/ شهر سمنان
تاریخ برگزاری
موضوع
ضرب یا جرح به وسیله دسته چاقو
پرسش
چنان چه شخصی با دسته چاقو شخص دیگری را مضروب یا مجروح نماید، مشمول کدام ماده قانونی است؟
نظر هیئت عالی
ایراد ضرب و جرح با چاقو صرفاً با قسمت برنده آن منظور نیست؛ چنانچه با دسته چاقو هم ضرب و جرحی صورت گیرد، مشمول احکام ایراد ضرب و جرح با چاقو خواهد بود.
نظر اکثریت
فرض فوق مشمول ماده 617 قانون مجازات اسلامی (تعزیرات) می گردد، و از شمول تبصره ماده 614 آن قانون خارج است؛ چرا که در ماده 614 نوع استفاده از سلاح یا چاقو موضوعیت دارد و در فرضی که با قسمت غیر برنده ضرب یا جرحی وارد شود از شمول تبصره خارج است. علت این که مشمول ماده 617 قرار می گیرد قید عبارت «گلاویز شدن» در ماده 617 است.
نظر اقلیت
موضوع مشمول تبصره ماده 614 است؛ چرا که اولاً عنوان اسلحه یا چاقو اطلاق دارد. ثانیاً منظور مقنن از قید ایراد ضرب و جرح وارده با چاقو یا اسلحه حالت خطرناک این گونه آلات بوده است، نه این که صرفاً ایراد ضرب و جرح با قسمت برنده آلات مذکور باشد. ثالثاً مجازات تبصره مذکور خفیف تر بوده و با اصول مسلم کیفری از جمله تفسیر به نفع متهم سازگارتر است.
همونطور که از نشست قضایی فوق که در استان سمنان برگزار شده مشخصهست،موضوع این نشست در خصوص امکان سنجی شمول ضرب و جرح به وسیله دسته چاقو به عنوان مجرمانه ضرب و جرح با چاقو میباشد.
چاقو، ابزار منحصر برای ارتکاب جرم نیست
در این نشست فوق با موضوع ضرب و جرح با دسته چاقو از دو ماده ۶۱۴ و ماده ۶۱۷ نام برده شده است که خلاصتا به آنها اشاره میکنیم:
ماده 614 :هر کس عمداً به دیگری جرح یا ضربی وارد آورد که موجب نقصان یا شکستن یا از کار افتادن عضوی از اعضا یا منتهی به مرض دایمی یا فقدان یا نقص یکی از حواس یا منافع یا زوال عقل مجنی علیه گردد در مواردی که قصاص امکان نداشته باشد چنانچه اقدام وی موجب اخلال در نظم و صیانت و امنیت جامعه یا بیم تجری مرتکب یا دیگران گردد به حبس درجه شش محکوم خواهد شد و در صورت درخواست مجنی علیه مرتکب به پرداخت دیه نیز محکوم میشود.
ماده 617:هر کس به وسیله چاقو و یا هر نوع اسلحه دیگر تظاهر یا قدرتنمایی کند یا آن را وسیله مزاحمت اشخاص یا اخاذی یا تهدید قرار دهدیا با کسی گلاویز شود در صورتی که از مصادیق محارب نباشد به حبس از شش ماه تا دو سال و تا (74) ضربه شلاق محکوم خواهد شد.
تبصره 1 (الحاقی 1396/9/29) – حمل قمه، شمشیر، قداره و پنجه بوکس در صورتی که صرفاً به منظور درگیری فیزیکی و ضرب و جرح انجام شود جرم محسوب و مرتکب به حداقل مجازات مقرر در این ماده محکوم میگردد. واردات، تولید و عرضه سلاحهای مذکور ممنوع است و مرتکب به جزای نقدی درجه شش محکوم و حسب مورد این سلاحها به نفع دولت ضبط یا معدوم میشود.
تبصره 2 (الحاقی 1396/9/29) – تولید، عرضه یا حمل ادوات موضوع تبصره (1) در موارد ورزشی، نمایشی، آموزشی و نیاز ضروری اشخاص برای استفاده شغلی یا دفاع شخصی پس از دریافت مجوز بلامانع است.
نحوه و مرجع صدور مجوز به موجب آییننامهای است که ظرف مدت سه ماه از تاریخ ابلاغ این قانون با پیشنهاد وزرای دادگستری و کشور و با همکاری نیروی انتظامی جمهوری اسلامی ایران تهیه میشود و به تصویب هیات وزیران میرسد.
نقد نظر اکثریت
در نقد نظر اکثریت باید گفت:
ماده ۶۱۷ قانون مجازات اسلامی در مقام تعیین مجازات برای تظاهر،قدرت نمایی یا مزاحمت یا … به وسیله چاقو بوده یا گلاویز شدن با دیگریست.
قانونگذار وقتی از چاقو سخن به میان میاره منظور وسیلهای است که شامل لبه برنده فلزی و دسته احتمالاً چوبی یا فلزی و شاید غلاف باشد
چرا که همیشه استفاده کننده از چاقو بخشی را که قصد ضربه زدن یا نگهداری آن وسیله تیز را توسط خود دارد به نحوی طراحی میکند که به خود آسیبی نرسد لذا اگر دسته چاقو از بدنه آن نیز جدا شده باشد مطمئناً با وسیلهای که بتوان از برنده بودن آن یا از آسیب رساندن به شخص فاعل جلوگیری کرد،دسته را پوشانده و یا اگر حتی عنوان دسته به آن اطلاق نگردد بخشی را که قرار است خود با دستانش آن را بگیرد میپوشاند.
مفهوم و منظور از چاقو
لذا چاقو شامل: تیغه دسته غلاف میباشد حال سوال اینجاست،اگر کسی انتهای یک چنگال را به صورت چاقو تیز و برنده کرده و از آن جهت کشتن یا ضربه زدن به شخصی استفاده کند آیا آن وسیله مورد استفاده چاقو نامگذاری میشود یا خیر؟
سنخیت چاقو
اما به زعم دکتر توجهی و رویه قالب زمانی ما میتونیم تفسیر به نفع متهم بکنیم که امکان تفسیر منطقی وجود نداشته باشد یعنی اینکه وقتی قانونگذار از عبارت چاقو استفاده میکند و بعد از آن اسلحه دیگر را میآورد عبارت اسلحه دیگر میتواند هم سنخ چاقو هم باشد و الزاماً ما نباید از عبارت اسلحه برداشت تخصصی مانند سلاح کلاشینکف را هر چیز مشابه دیگر رو کنیم بلکه میتوان آن را به قمه،نیمچه و حتی شاید تیغ گسترش داد چرا که اگرچه به ملاک قانونگذار دسترسی نداریم اما عقل و منطق این را به ذهن میرساند که چاقو مد نظر نیست بلکه وسیله خطرناک مد نظر است وسیلهای که شاید در وضعیت موجود و با امارات موجود نحصراً برای جرم استفاده میشود به عنوان مثال متهمی که چاقویی را در بالای سر خود گرفته و میگرداند و نمایش میدهد حتی اگر آن چاقو چاقوی میوه خوری باشد نیز نمیتوانیم این استدلال را بپذیریم که چون چاقوی میوه خوریست پس با منظور قانونگذار همخوانی ندارد بدین خاطر که استفادههای مثبتی از آن نیز ممکن است در پاسخ این استدلال میشود که همان اراذل و اوباش با چاقویی که برای ارتکاب جرم فراهم میکنند اگر میوهای هم داشته باشند قطعاً با همان چاقو میوه را پوست خواهند کند لذا استفاده دوگانه از یک چاقو دلیل بر عدم شمول بر اسلحه بودن آن نیست
چاقو باید وسیله برای گلاویزی باشد
اما برسیم به اصل ماجرا… اینکه آیا صرف همراه داشتن چاقو به زعم نظر اکثریت مشمول ماده ۶۱۷ قانون مجازات اسلامی خواهد بود؟
به عنوان مثال اگر کسی با دیگری گل آویز شود و چاقویی در جیبش باشد باز هم ما باید وی را مشمول ماده ۶۱۷ بدانیم یا خیر؟
وکیل خوب وکیلیست که بتواند استدلال کند
ماده گفته هرکس به وسیله چاقو….گلاویز شود لذا به نظر چاقوی در جیب یا در غلاف مشمول این بخش نخواهد بود بنابراین باید کمی جلوتر بریم تا با نظر اکثریت همسو شیم،اگر کسی چاقویی را در دست داشت که آن چاقو دارای غلاف است و چاقو را با غلاف آن در دست گرفته است آیا این مورد مشمول ماده ۶۱۷ است؟
کسی که از دسته چاقو که احیاناً چوبیست برای گلاویز شدن بهره میبرد میداند که چاقو خطرناک است و قصدش استفاده از این خطرناکی نیست
نتیجه بحث
به نظر می رسد در هر دو ماده قانونگذار صرف حمل را جرم نمی داند بلکه در ماده 617 چاقو در صورت جرم است که برای گلاویزی استفاده شود و در ماده 614 نیز در صورتی جرم است که برای جرم استفاده شود، اول جرم خاص قید شده است اما در دومی عمومیت دارد لذا هدف نهایی قانونگذار یک چیز است و آن مقید بودن ممنوعیت استفاده از چاقو برای جرم است نه برای استفاده های مباح ..
لذا ما نباید سریعا ان را به جرم نسبت داده و در تقدیر بگیریم که استفاده اشتباه منطق است